Lieve gast,
Vanaf 1 juni 2026 wordt de Gästebeitrag ingevoerd. In de VG Daun moet dan iedere volwassene die hier als toerist verblijft € 2,10 per nacht bijdragen aan het publieke belang. Het zou zo moeten zijn dat iedere goedwillende burger zich daar iets bij kan voorstellen. Een kleine bijdrage voor iets dat groter is dan jezelf, iets wat iedereen ten goede komt. Niet omdat je graag geld afstaat, maar omdat je gelooft dat je daarmee iets waardevols ondersteunt. Het geheel is tenslotte groter dan de som der delen.
Ook wij zijn vanuit die gedachte niet tegen een Gästebeitrag. Het innen van die gelden zou in het ideale geval moeten voelen als een voorrecht. Ondersteund door een democratisch proces waarin de besluitvorming op de juiste wijze tot stand is gekomen en er transparantie bestaat over de besteding van de inkomsten.
Maar zo voelt het niet.
Het voelt alsof de VG Daun ons, met de wet in de hand, heeft gedegradeerd tot een onbetaald incassobureau. Ook aan jou, de nietsvermoedende toerist, is niets gevraagd en niets uitgelegd. De VG Daun heeft je eenvoudigweg tot melkkoe gemaakt, gewoon omdat dat haar het beste uitkomt.
Democratie is geen utopisch wereldbeeld. Het is waarschijnlijk onze enige kans op een gevoel van vrijheid. Democratie sterft niet door één grote gebeurtenis. Zij slijt langzaam. Bestuurders hebben een eigen agenda, creëren onduidelijkheid en varen wel bij afstand. Men lijkt vergeten, of weet niet meer, hoe de publieke zaak te dienen. Daartegen moeten we de democratie beschermen, juist ook op lokaal niveau.
Dient de organisatie de regio, of begint de regio de organisatie te dienen?
Toeristische activiteit is voor de VG Daun een economische motor. Marketing wordt daarbij gezien als noodzakelijk. Die taak wordt uitgevoerd door GesundLand Vulkaaneifel. Deze GmbH is het verlengstuk van de VG Daun en ontplooit daarnaast ook commerciële activiteiten. Zo kun je via hen onder andere een vakantiehuis huren of te huur aanbieden, vergelijkbaar met platforms als Airbnb en Booking.com.
Zonder de subsidie van de VG Daun, die feitelijk wordt opgebracht door de 38 Ortsgemeinden die deel uitmaken van de Verbandsgemeinde Daun, zou deze organisatie niet kunnen bestaan. GesundLand Vulkaaneifel profiteert, in tegenstelling tot ieder ander toeristisch bedrijf in de Vulkaneifel, van publiek gefinancierde middelen en netwerken. Marktrisico lijkt geen rol te spelen en investeren in mensen en middelen is er vanzelfsprekender dan voor ondernemers die volledig afhankelijk zijn van hun eigen omzet.
Bovendien wordt met deze werkwijze bedoeld of onbedoeld een machtsbasis opgebouwd. Daarbij wordt de suggestie gewekt dat jij zonder GesundLand Vulkaaneifel de Strotzbüscher Mühle nooit gevonden zou hebben.
Van concurrentieneutraliteit is hier geen sprake meer. Transparantie ontbreekt, de rolverdeling is onduidelijk en heldere grenzen tussen publieke en economische activiteiten zijn ver te zoeken.
Met de invoering van de Gästebeitrag vervalt bovendien de verplichting van de Ortsgemeinden om bij te dragen aan de zogenoemde toeristische infrastructuur. Een van de belastingen die deze gemeenten op dit moment nog afdragen, is de Tourismusbeitrag, niet te verwarren met de Gästebeitrag zelf. Dit is een belasting die gebaseerd is op de omzet van bedrijven in de regio. De gedachte daarachter is eenvoudig: bedrijven profiteren in meer of mindere mate van jouw aanwezigheid. Het hotel profiteert meer dan de bakker, de camping meer dan de garagist. Daarom is ook het percentage van de omzet waarop de bijdrage wordt gebaseerd gestaffeld. In dit systeem betaalt een hotel 100% van het vastgestelde aandeel en een garagist 15%. Dat is een prima en eerlijk systeem. De rekening van het beleid dat de VG Daun zegt te voeren – namelijk het economisch versterken van de regio door toerisme – ligt daarmee op de plek waar zij hoort: bij degenen die economisch profiteren van dat beleid.
Maar jij bent slechts op bezoek. Je kent de lokale verhoudingen niet en stelt daardoor vanzelfsprekend minder vragen. Dat leidt in de Vulkaaneifel tot meer centralisatie, minder transparantie en minder tegengeluid van ondernemers en Ortsgemeinden. Deze situatie ontstaat niet per ongeluk. Zij is het gevolg van een bewuste keuze. VG-burgemeester Thomas Scheppe verdedigt die keuze met het argument dat de Ortsgemeinden worden ontlast. Dat is waar. Maar alleen omdat de rekening vervolgens bij jou wordt neergelegd.
Uit de begrotingsstukken van de Verbandsgemeinde Daun blijkt dat bijna 58% van alle uitgaven voor "Toeristeninformatie en algemeen toerisme" rechtstreeks naar GesundLand Vulkaaneifel GmbH gaat. Tegelijkertijd noteerde GesundLand volgens de jaarrekening van 2024 een verlies van ongeveer € 1,5 miljoen. Er werken 32 mensen. De inkomsten uit de nieuwe Gästebeitrag worden geraamd op ongeveer € 1,2 miljoen per jaar.
Wie profiteert van dit systeem?
Burgemeester Scheppe is eind dertig en heeft een mandaat tot 2029. Hij is bovendien de enige bestuurder binnen de VG Daun die zijn functie beroepsmatig uitoefent. De meeste raadsleden vervullen hun rol naast hun dagelijkse werkzaamheden en beschikken daardoor over aanzienlijk minder tijd en middelen om zich in complexe dossiers te verdiepen. Dat is merkbaar wanneer je een raadsvergadering bijwoont. Kritische vragen blijven uit. Daardoor ontstaat een situatie waarin bestuur, uitvoering en controle uit balans raken.
Ook het proces dat heeft geleid tot de invoering van de Gästebeitrag liep vooruit op de besluitvorming. Toen de gemeenteraad zijn goedkeuring gaf, bevond het project zich operationeel al in een vergevorderd stadium. Budgetten waren vrijgemaakt en externe organisaties waren al betrokken. Daardoor rijst de vraag hoeveel ruimte de gemeenteraad werkelijk nog had om een fundamenteel andere keuze te maken. Want wanneer systemen zijn ingericht, investeringen zijn gedaan en verwachtingen zijn gewekt, wordt een "nee" niet alleen een politiek besluit, maar ook een kostbare beslissing. De opmerking van burgemeester Scheppe dat de Gästebeitrag politiek zeer gewenst is, is in dat licht veelzeggend.
Zo is er ruim € 52.000 uitgegeven aan een digitaal meldsysteem. Software die bedoeld is om gegevens van jou te verwerken. Niet alleen om te controleren of wij de door ons geïnde Gästebeitrag correct afdragen, maar ook omdat deze gegevens terechtkomen binnen een organisatie die zich nadrukkelijk bezighoudt met toeristische marketing. Want blijkbaar zijn zelfs tijdens je vakantie je persoonsgegevens interessant genoeg om onderdeel te worden van een toeristische marketingmachine.
Daarnaast zijn in de begroting 2025 bedragen opgenomen van € 127.000 voor 2026 en € 254.000 voor het jaar daarop voor de financiering van een zogenaamde gratis buskaart voor jou.
Met andere woorden: er werden al financiële middelen gereserveerd voor onderdelen van een systeem dat nog niet door de gemeenteraad was besproken laat staan goedgekeurd.
Op vertoon van de zogenaamde Gästekarte, die je van ons ontvangt in ruil voor de betaling van de Gästebeitrag, kun je je tijdens je verblijf gratis per bus door de Vulkaaneifel verplaatsen. Van de € 2,10 die jij betaalt, draagt de VG Daun € 0,60 af aan de busmaatschappij. Helaas is de kans groot dat je van die bus geen gebruik gaat maken. De bus brengt je waarschijnlijk niet naar de plek die je wilt bezoeken. De dichtstbijzijnde halte is vaak al een wandeling op zich en over de frequentie waarmee de bus rijdt zullen we het maar niet hebben. Bovendien heb je vrijwel zeker je auto bij je, want nagenoeg niemand reist op een andere manier naar de Vulkaneifel.
‘Duurzamer toerisme’ is hier het argument van burgemeester Scheppe.
Maar als je werkelijk een duurzaam statement wilt maken, zorg dan eerst dat het systeem werkt. Zorg voor betrouwbaar openbaar vervoer in duurzaam aangedreven bussen, gratis laadmogelijkheden voor elektrische auto's of ondersteun fietsers met gratis overnachtingen. Of wat je dan ook maar verzint.
De werkelijke functie van de buskaart lijkt vooral om jou iets tastbaars terug te geven voor je € 2,10. Want waarschijnlijk neem je minder snel genoegen met een bijdrage aan een vaag begrip als "de toeristische infrastructuur".
Overigens kan iedere ondernemer in de Vulkaneifel een dienst aanbieden op vertoon van de Gästekarte. Zo zijn er kosteloze koppen koffie en is ook het dierenvoer in het Wildpark Daun "gratis". Uiteraard worden deze diensten niet door de VG Daun aan de ondernemers vergoed.
En dan is er nog de schijn van rolvermenging. Burgemeester Scheppe is voorzitter van de raad van toezicht van GesundLand Vulkaaneifel én leidt de politieke besluitvorming. Tegelijkertijd treedt de directeur van GesundLand Eifel, Vera Esch, tijdens vergaderingen op als onderdeel van de bestuurlijke structuur.
En hoe verging het ons toen we lucht kregen van de invoering van de Gästebeitrag?
Bij toeval hoorden wij in januari dat de VG Daun van plan was de Gästebeitrag in te voeren. Geen brief. Geen uitnodiging waarin de VG Daun een en ander uitlegt. In maart ontvingen wij een uitnodiging van GesundLand Eifel voor het volgen van een cursus. In die cursus zou ons worden uitgelegd hoe wij met het verplichte AVS-meldsysteem moesten werken. Daar hebben wij uiteraard voor bedankt, omdat de gemeenteraad op dat moment nog geen besluit over de invoering van de Gästebeitrag had genomen, laat staan over het gebruik van het meldsysteem. Bovendien hebben wij wel iets beters te doen dan op vrijwillige basis naar een duurbetaalde ICT'er te gaan zitten luisteren.
Natuurlijk hebben wij een brief geschreven aan de VG Daun waarin wij om opheldering vroegen en onze standpunten toelichtten. Uiteraard hebben wij nooit een inhoudelijk antwoord ontvangen.
De zaak die ons het meest steekt, is dat het geen verschil maakt of jij in een hotelkamer van € 200 per nacht verblijft of hier op het kampeerterrein waar je € 14,50 betaalt. De Gästebeitrag blijft in beide gevallen € 2,10. Dat betekent dat dezelfde Gästebeitrag ruim dertien keer zwaarder drukt op een overnachting van € 14,50 dan op een overnachting van € 200. Het argument is dat het voor de VG Daun geen verschil maakt, omdat jij in beide gevallen gebruikmaakt van dezelfde 'toeristische infrastructuur' — wat dat ook mag betekenen. Maar hoe eenvoudig is het om daar wél onderscheid in te maken? Want als jij besluit in een hotelkamer te overnachten, kun je ook best een hogere bijdrage leveren. Wat is daarop tegen?
Een bijdrage naar soort accommodatie, of nog beter: een percentage van de overnachtingsprijs, levert de VG Daun ook nog eens meer geld op. In steden als Berlijn en Parijs heeft men dat begrepen. Zo kost een overnachting op een Parijse camping ongeveer € 0,65 en in een hotelkamer € 16,50. De VG Daun blijkt dus ook nog eens dief van zijn eigen portemonnee. De meest waarschijnlijke reden dat er geen onderscheid is gemaakt, is de politieke en economische invloed van de duurdere accommodaties.
Feit blijft dat jij voor een overnachting op de camping door de invoering van de Gästebeitrag bijna 15% meer betaalt dan dat wij bedachten eind 2025. Wij zijn heel voorzichtig met prijsverhogingen en die bedragen zeker geen 15%. Als wij onze prijzen verhogen, delen wij dat mee aan het einde van het voorafgaande jaar, zodat jij op het moment van reserveren op de hoogte bent van die prijsverhoging. Voor de VG Daun maakt dat blijkbaar niet uit. 1 juni is kennelijk een prima moment.
Zoals gezegd zijn wij het onbetaalde en onvrijwillige incassobureau van de VG Daun. Voor hen innen wij jouw € 2,10. Dat maakt voor jou een prijsstijging van € 14,50 naar € 16,60 per nacht en voor ons betekent het eenvoudigweg omzet waar wij in de komende jaren niet over kunnen beschikken.
Bij ons vinden regelmatig familie- en vriendenbijeenkomsten plaats. Maar ook bruiloften en andere bijeenkomsten waarbij jullie bewust kiezen voor de rust, de natuur en de vrijheid rond de Strotzbüscher Mühle. Jullie kiezen daarbij niet alleen voor de plek, maar ook voor de verantwoordelijkheid die wij jullie geven. Doe je ding en maak er op deze fantastische locatie een memorabel samenzijn van. Vaak gaat het om groepen van vijftig tot honderd mensen. Het moge duidelijk zijn dat ze geen gebruik maken van de 'toeristische infrastructuur'. Toch worden ook zij geacht zich te registreren en € 2,10 per persoon per nacht af te dragen.
Hoe gaat het nu verder?
Op basis van fouten in de Datenschutzverklaring (AVG) hebben wij vrijstelling gevraagd van het verplichte gebruik van het AVS-meldsysteem. Als die vrijstelling wordt toegekend, betekent dat dat jij al je gegevens met de hand op papier moet invullen.
Als vorm van protest zouden wij naast jouw persoonsgegevens twee extra vragen willen stellen: Heb je gebruikgemaakt van de bus? Heeft GesundLand Vulkaneifel vóór of tijdens je verblijf bij ons enige toegevoegde waarde gehad? Eens per kwartaal sturen wij al die A4'tjes naar de VG Daun.
Daarnaast liggen er inmiddels brieven bij de Landesbeauftragte für den Datenschutz und die Informationsfreiheit Rheinland-Pfalz en bij de Kommunalaufsichtsbehörde in Daun. Beide instanties moeten zich uitspreken over de gang van zaken rond de invoering van de Gästebeitrag. Wij hopen dat zij zullen ingrijpen. Zo niet, dan achten wij ook een gang naar de rechter niet ondenkbaar.
Ons uiteindelijke doel is dat de Gästebeitrag wordt aangepast en op de juiste manier wordt gebruikt en toegepast, en dat in combinatie met andere belastingen, waarvan wij de Tourismusbeitrag bijvoorbeeld een passend instrument vinden. Daarnaast zouden wij graag daadwerkelijk invloed willen hebben binnen GesundLand Vulkaaneifel. Wij zouden graag vertegenwoordigd of zelf vertegenwoordiger zijn in het bestuur van Gesundland Vulkaaneifel.
Wij vervullen onze rol als gastheer immers ook namens de Verbandsgemeinde Daun, net als vele andere toeristische ondernemers in deze regio. Wij hebben het directe en persoonlijke contact met jou. Wij geven individueel advies, doen aanbevelingen voor uitstapjes en bezienswaardigheden en bepalen in belangrijke mate het beeld dat jij als bezoeker van onze regio mee naar huis neemt.
Daar kan geen marketingconcept tegenop!
Sonya en Hans